uurzamer telen vraagt om keuzes op veel verschillende gebieden. Bodemleven en watermanagement zijn zichtbare voorbeelden. Maar heb je al eens stilgestaan bij het belang van genetica?
Samen met onze veredelaars zoeken we naar planten die van zichzelf minder gevoelig zijn voor ziekten. Bij Hypericum zien we dat terug in de selectie op roesttolerantie.
Roest is een schimmelziekte. De schimmel verspreidt zich via hele kleine deeltjes, die sporen worden genoemd. Ze worden meegenomen door de wind, door waterdruppels of via contact met planten en materialen.
Als zo’n spoor op een plant terechtkomt en de omstandigheden gunstig zijn, kan de schimmel zich daar verder ontwikkelen. Dat zie je terug als roodbruine vlekken op het blad. Aangetast blad kan leiden tot kwaliteitsverlies, uitval en een lagere verkoopwaarde.
Roest is lastig onder controle te houden. De schimmel kan zich aanpassen en er is geen natuurlijke vijand die we in de teelt kunnen inzetten. Wie de kans op aantasting structureel wil verkleinen, moet daarom ook kijken naar de eigenschappen van de plant zelf.
Tolerantie als uitgangspunt
Bij onze Hypericumveredelaar, H & B.R. van den Bosch, is roest al jaren een belangrijk selectiepunt. De samenwerking begon al in 1988 met Henk van den Bosch. Samen brachten we Hypericum naar Afrika. Later nam zijn zoon Bernard van den Bosch het veredelingswerk over. De aandacht voor roesttolerantie bleef daarbij de rode draad.
Bernard: "We selecteren planten op roesttolerantie, niet op resistentie. Sporen kunnen nog steeds op het blad terechtkomen, maar krijgen minder kans om zich vast te zetten en verder te ontwikkelen. Daardoor zien we minder aangetaste bladeren in de praktijk."
Strenge selectie die je terugziet op de kwekerij
Ongeveer vijf jaar geleden is een scherpe keuze gemaakt op de testvelden: alle planten die gevoelig bleken voor roest zijn verwijderd. Dat is rigoureus, maar het effect is duidelijk.
De tolerantere planten die zijn overgebleven hebben aanzienlijk minder behandeling tegen roest nodig. Op onze kwekerijen heeft dit geleid tot een afname van ongeveer 90 procent in het gebruik van middelen tegen roest.
Testen in Afrika, in de juiste omstandigheden
Bernard is zelf nauw betrokken bij de testen in Afrika. Er wordt gewerkt met proefvelden op meerdere locaties, waaronder Bondet, Naivasha en KS. Daar moeten regelmatig keuzes worden gemaakt.
Bernard: "Ik bezoek de testvelden meerdere keren per jaar en beoordeel de planten samen met het team. Ik wil zien hoe ze onder lokale omstandigheden presteren, voordat we besluiten welke lijnen verdergaan.”
Blijvend aandachtspunt
Ondanks alle zorg en aandacht blijft roest een factor, ook bij tolerantere planten. Veredeling neemt het probleem niet volledig weg, maar helpt wel om de afhankelijkheid van behandelingen stap voor stap te verkleinen.
Dat vraagt om geduld, scherpe keuzes en langdurige samenwerking. Precies daarin zit voor ons de waarde van veredeling: niet als snelle oplossing, maar als een manier om de teelt structureel sterker te maken.
